Một hồ sơ đầu tư tạo ra nghĩa vụ thuế từ hai hướng hoàn toàn khác nhau, và chúng độc lập với nhau — nên trả lời được một hướng không có nghĩa là bạn đã trả lời xong. Đây là điều đầu tiên cần hiểu, vì phần lớn người chỉ nghĩ tới một trong hai.
Nguồn một: từ chính khoản đầu tư
Ba dạng, tuỳ hình thức bạn chọn.
Thuế trên thu nhập mà khoản đầu tư sinh ra — tiền cho thuê, lợi tức, phần lợi nhuận từ doanh nghiệp.
Thuế trên việc sở hữu, nếu nước đó có loại thuế gắn với việc nắm giữ tài sản.
Và thuế khi bạn chuyển nhượng hoặc thu hồi, ở thời điểm thoát ra — chuyên mục trước của site đã nói vì sao khoản này phải được tính từ trước.
Nguồn hai: từ tư cách mới
Ba điểm, và đây là nguồn ít được nghĩ tới hơn.
Tư cách cư trú có thể làm bạn thành người cư trú thuế ở đó, tuỳ vào tiêu chí của nước đó — và điều đó mở ra một bộ nghĩa vụ hoàn toàn mới. Bài sau của chuyên mục nói kỹ về chính câu hỏi này.
Nghĩa vụ đó có thể áp cho thu nhập toàn cầu của bạn, không chỉ cho thu nhập phát sinh tại đó.
Và nó có thể kèm nghĩa vụ khai báo về tài sản ở nước ngoài, tức là về chính những tài sản bạn đang có ở quê nhà.
Vì sao hai nguồn này độc lập
Ba điểm giải thích vì sao phải hỏi cả hai.
Bạn có thể có nghĩa vụ từ khoản đầu tư mà không thành người cư trú thuế ở đó. Thu nhập phát sinh tại một nước thường chịu thuế tại nước đó, dù bạn ở đâu.
Và ngược lại, bạn có thể thành người cư trú thuế ở đó mà khoản đầu tư không sinh ra thu nhập nào — chẳng hạn với hình thức đóng góp.
Nên hai câu hỏi phải được hỏi riêng, và câu trả lời cho câu này không suy ra được câu kia.
Bốn câu hỏi cho chuyên gia thuế
Mang chúng tới buổi tư vấn, và mang cả bảng chi phí toàn phần của bạn.
"Khoản đầu tư này tạo ra những nghĩa vụ thuế nào tại nước đó, và tại nước tôi đang cư trú thuế?"
"Tư cách mới có làm tôi thành người cư trú thuế ở đó không, và theo tiêu chí nào?"
"Nếu tôi có nghĩa vụ ở hai nơi cho cùng một khoản, có cơ chế tránh đánh thuế hai lần không?"
Và "có nghĩa vụ khai báo nào phát sinh mà không kèm nghĩa vụ nộp không?" Câu cuối rất quan trọng, vì khai báo và nộp là hai việc khác nhau — và việc không khai có hệ quả riêng kể cả khi không có gì phải nộp.
Ba hiểu lầm phổ biến
Chúng dẫn tới việc bỏ qua câu hỏi thuế hoàn toàn.
"Tôi không sống ở đó nên không có nghĩa vụ thuế ở đó." Thu nhập phát sinh tại một nước thường chịu thuế tại nước đó bất kể bạn ở đâu — và khoản đầu tư của bạn nằm ở đó.
"Bên tư vấn định cư đã tính hết rồi." Tư vấn định cư và tư vấn thuế là hai chuyên môn khác nhau, và phần lớn bên tư vấn định cư không đưa ra tư vấn thuế — vì đó không phải việc của họ và họ thường nói rõ điều đó trong hợp đồng.
Và "khoản này là đầu tư nên chưa phát sinh thuế cho tới khi tôi bán." Có thể đúng với một phần, nhưng thuế trên thu nhập mà khoản đầu tư sinh ra và thuế gắn với việc sở hữu thì phát sinh ngay trong thời gian nắm giữ — và ở hai nước, không chỉ một.
Một nguyên tắc về thời điểm
Những câu hỏi này phải được hỏi trước khi bạn chuyển tiền, không phải sau khi hồ sơ xong. Ở nhiều tình huống, thứ tự các bước ảnh hưởng tới kết quả về thuế — và sau khi đã làm thì không sửa lại được.
Và phải hỏi ở cả hai phía. Một chuyên gia thuế ở một nước không trả lời được cho nước kia, và hai câu trả lời cần khớp với nhau.
Trang này mô tả cấu trúc câu hỏi, không mô tả quy định của bất kỳ nước nào. Quy định thuế khác nhau giữa các nước, phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của từng người, và thay đổi theo thời gian — nên mọi câu trả lời phải đến từ chuyên gia thuế và từ cơ quan thuế có thẩm quyền.
Hồ sơ đầu tư tạo ra nghĩa vụ thuế từ đâu?
Hai nguồn độc lập: từ chính khoản đầu tư (thu nhập nó sinh ra, việc sở hữu, và việc chuyển nhượng) và từ tư cách mới (nếu nó làm bạn thành người cư trú thuế ở đó).
Vì sao phải hỏi cả hai nguồn?
Vì bạn có thể có nghĩa vụ từ khoản đầu tư mà không thành người cư trú thuế, và ngược lại có thể thành người cư trú thuế mà khoản đầu tư không sinh thu nhập nào. Câu trả lời cho câu này không suy ra được câu kia.
Nên hỏi chuyên gia thuế những gì?
Khoản đầu tư tạo nghĩa vụ nào ở hai phía, tư cách mới có làm bạn thành người cư trú thuế không và theo tiêu chí nào, có cơ chế tránh đánh thuế hai lần không, và có nghĩa vụ khai báo nào không kèm nghĩa vụ nộp không.
Khi nào nên hỏi?
Trước khi chuyển tiền, không phải sau khi hồ sơ xong — vì ở nhiều tình huống thứ tự các bước ảnh hưởng tới kết quả về thuế, và sau khi đã làm thì không sửa lại được. Và phải hỏi ở cả hai phía.
