Định cư đầu tư là gì? Bản đồ các diện cư trú qua vốn theo mức tiền

Định cư đầu tư là việc bạn đặt một khoản vốn vào nước khác — mua nhà, góp quỹ, mở doanh nghiệp, gửi tiền hoặc đóng phí — để đổi lấy quyền cư trú hoặc thường trú cho cả gia đình. Nó khác với "quốc tịch đầu tư": phần lớn chương trình chỉ cho bạn tấm thẻ cư trú, còn hộ chiếu (nếu có) đến sau nhiều năm sống thật và thi cử. Mức vốn hiện nay trải từ vài trăm nghìn baht phí thành viên ở Thái Lan tới hàng chục triệu đô Singapore.

Định cư đầu tư khác quốc tịch đầu tư ở điểm nào?

Định cư đầu tư cho bạn quyền sống ở một nước; quốc tịch đầu tư cho bạn hộ chiếu của nước đó. Hai thứ hay bị gộp làm một trong quảng cáo, nhưng về pháp lý chúng khác hẳn. Với thẻ cư trú Hy Lạp, bạn vẫn là công dân Việt Nam, đi lại bằng hộ chiếu Việt Nam, và muốn nhập tịch Hy Lạp thì phải sống ở đó nhiều năm, học tiếng, thi kiến thức xã hội. Ngược lại, các chương trình quốc tịch đầu tư vùng Caribe cấp hộ chiếu nhưng hầu như không cho bạn lý do gì để sống ở hòn đảo ấy.

Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải "nước nào rẻ" mà là "gia đình cần chỗ để sống, hay cần một cuốn hộ chiếu". Bản đồ dưới đây chỉ nói về nhóm thứ nhất — cư trú và thường trú qua vốn.

Tầng một: dưới khoảng 300.000 USD

Tầng vốn thấp chủ yếu là thị thực lưu trú dài hạn và thẻ tạm trú, hiếm khi dẫn tới thường trú nhanh.

• Thailand Privilege (tên cũ Thailand Elite): không phải đầu tư mà là phí thành viên, bảng phí công bố cuối 2023 bắt đầu từ 650.000 baht cho gói 5 năm. Tiền không quay lại, không dẫn tới thường trú Thái Lan.
• MM2H Malaysia: bản sửa năm 2024 chia ba hạng, hạng thấp nhất gửi tiết kiệm cố định 150.000 USD, kèm điều kiện mua nhà và ở tối thiểu 90 ngày mỗi năm.
• Latvia: mua bất động sản từ 250.000 euro, cộng khoản đóng 5% vào ngân sách nhà nước, được thẻ tạm trú tới 5 năm. Sau 5 năm, xin thường trú phải thi tiếng Latvia trình độ A2.
• Hungary — Chương trình Nhà đầu tư Khách mời: mở từ 2024, đường phổ biến nhất là mua chứng chỉ quỹ bất động sản 250.000 euro, giữ tối thiểu 5 năm, thẻ cư trú dài hạn.
• Hy Lạp mức 250.000 euro: chỉ còn cho dự án chuyển đổi công năng sang nhà ở hoặc trùng tu công trình bảo tồn.

Tầng hai: khoảng 300.000 đến 600.000 USD

Đây là tầng đông người Việt nhất, và cũng là tầng có nhiều thường trú ngay.

• Thường trú Síp (Quy định 6(2)): mua nhà mới từ chủ đầu tư từ 300.000 euro cộng thuế giá trị gia tăng, chứng minh thu nhập ổn định từ nước ngoài, được thường trú, chỉ cần ghé Síp hai năm một lần. Lưu ý Síp chưa thuộc khu Schengen.
• Hy Lạp 400.000 euro: một căn từ 120 m² ở các vùng ngoài Attica, Thessaloniki, Mykonos, Santorini và đảo đông dân. Thẻ 5 năm, không bắt ở tối thiểu.
• Mauritius: mua nhà trong dự án được duyệt dành cho người nước ngoài từ 375.000 USD, đi kèm quyền cư trú khi còn giữ nhà.
• Malta MPRP: thường trú ngay, đòi tài sản ròng tối thiểu (khoảng 500.000 euro, trong đó một phần là tài sản tài chính), mua hoặc thuê nhà, cộng phí hành chính và đóng góp không hoàn lại.
• Bồ Đào Nha qua quỹ: 500.000 euro vào quỹ đầu tư đủ điều kiện (không còn đường bất động sản từ tháng 10/2023), ở bình quân khoảng 7 ngày mỗi năm.
• Panama — diện Nhà đầu tư Đủ điều kiện: mức bất động sản đã nâng lên 500.000 USD, đổi lại thường trú được xét nhanh.
• Golden Visa UAE: bất động sản 2 triệu dirham (khoảng 545.000 USD vì dirham neo cố định với đô la Mỹ), thẻ 10 năm, không yêu cầu số ngày ở.

Tầng ba và bốn: từ 800.000 USD trở lên

EB-5 của Mỹ là chương trình nổi bật nhất tầng ba: 800.000 USD ở khu vực việc làm mục tiêu (TEA) hoặc 1.050.000 USD ở nơi khác, theo Đạo luật Cải cách và Liêm chính EB-5 năm 2022. Đổi lại bạn nhận thẻ xanh có điều kiện hai năm, rồi thường trú đầy đủ khi dự án chứng minh tạo đủ 10 việc làm cho mỗi nhà đầu tư. Hy Lạp mức 800.000 euro cũng nằm ở tầng này.

Tầng bốn dành cho chủ doanh nghiệp lớn: GIP Singapore đòi tối thiểu 10 triệu đô Singapore vào doanh nghiệp mới hoặc mở rộng, cùng lý lịch kinh doanh doanh thu rất lớn. New Zealand đổi diện Active Investor Plus năm 2025 cũng ở mức vài triệu đô New Zealand trở lên.

Riêng E-2 của Mỹ không có mức vốn cố định, chỉ đòi khoản đầu tư "đáng kể" so với doanh nghiệp — nhưng người chỉ có quốc tịch Việt Nam không xin được, vì Việt Nam không có hiệp ước thương mại tương ứng với Mỹ.

Bảng so bốn trục của các chương trình chính

Những cửa đã đóng: vì sao vẫn cần biết?

Vì chúng cho thấy chương trình định cư đầu tư có tuổi thọ, và người đến muộn thường chịu thiệt. Anh đóng diện Tier 1 Investor ngày 17/02/2022 vì lo ngại an ninh. Ireland đóng chương trình IIP tháng 2/2023. Úc thôi nhận hồ sơ mới diện đầu tư kinh doanh 188 từ năm 2024 và chuyển sang thị thực tài năng. Tây Ban Nha bỏ thị thực vàng từ tháng 4/2025. Bồ Đào Nha cắt đường bất động sản năm 2023. Mỗi lần như vậy, hồ sơ đang xét được xử lý theo quy định chuyển tiếp riêng — có nơi được giữ, có nơi bị trả. Phân tích kỹ những ca này nằm ở chuyên mục Rủi ro tài chính.

Điều ít ai nói khi so các chương trình

• Mức vốn tối thiểu hiếm khi là số tiền thật. Thuế chuyển nhượng, thuế giá trị gia tăng, phí luật sư, phí hồ sơ theo đầu người thường cộng thêm một khoản đáng kể.
• "Không yêu cầu ở" là điểm cộng cho người cần thẻ dự phòng, nhưng là điểm trừ cho người muốn nhập tịch — vì thời gian không ở thường không được tính, hoặc tính rất hạn chế.
• Vốn chờ thu hồi và tiền mất hẳn phải tách riêng. 500.000 euro vào quỹ có thể quay về một phần; 650.000 baht phí Thái Lan thì không bao giờ.
• Gia đình đông người làm thay đổi thứ hạng. Có nơi vốn không đổi khi thêm con, có nơi mỗi người cộng phí và đóng góp riêng.

Muốn so theo chi phí thật thay vì mức vốn quảng cáo, xem chuyên mục Chi phí toàn phần của trang.

Câu hỏi thường gặp